Uwaga na przepis o przedawnieniu roszczenia o zapłatę zachowku!

Szczegóły
Zagadnienie przedawnienia roszczenia o zachowek uregulowane zostało w art. 1007 kodeksu cywilnego. Przepis ten wprowadza dla roszczeń o zachowek dość długi, bo pięcioletni termin przedawnienia. Szkopuł w tym, że jednocześnie w sposób mało korzystny dla uprawnionych do zachowku reguluje kwestię początku biegu owego pięcioletniego terminu przedawnienia. Wskazuje bowiem, że roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem lat pięciu od - uwaga - ogłoszenia testamentu. Problem polega na tym, że uprawniony do zachowku może nie mieć wiedzy o sporządzonym przez spadkodawcę testamencie, może też nie wiedzieć, że testament spadkodawcy został już ogłoszony, a zatem że bieg przedawnienia roszczenia o zachowek rozpoczął bieg. Zgodnie bowiem z art. 649 kodeksu postępowania cywilnego sąd albo notariusz, który otwiera i ogłasza testament nie zawiadamia o tym zainteresowanych. Co prawda Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 września 2010 r., sygn. II CSK 178/10, wskazał na potrzebę ustalania początku biegu przedawnienia roszczenia o zachowek z uwzględnieniem słusznego interesu uprawnionego do zachowku, jednak taka interpretacja art. 1007 kodeksu cywilnego wobec jego jednoznacznego brzmienia wydaje się nieuprawniona, na co zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny w Warszawie, VI Wydział Cywilny w wyroku z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. VI ACa 1687/13, w uzasadnieniu którego czytamy: „Wykładnia językowa normy prawnej sformułowanej w art. 1007 § 1 kc prowadzi do bezspornych rezultatów. Przepis ów uzależnia początek biegu terminu przedawnienia od czysto technicznej czynności ogłoszenia testamentu (termin liczony a tempore facti). Tym samym jakiekolwiek subiektywne okoliczności po stronie uprawnionego do zachowku, w szczególności jego wiedza o ogłoszeniu testamentu czy świadomość o przysługującym mu prawie, są indyferentne z punktu widzenia przepisu. Wobec tego nie da się zaaprobować zajętego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 września 2010 r. stanowiska, że bieg przedawnienia roszczenia o zachowek rozpoczyna się od powzięcia przez uprawnionego wiadomości o istnieniu testamentu”. Wniosek z tego płynący jest jeden – uprawnieni do zachowku nie powinni ociągać się z załatwieniem spraw spadkowych i dołożyć wszelkich starań, by odpowiednio wcześnie uzyskać wiedzę o ewentualnym testamencie spadkodawcy i treści zawartych w nim rozrządzeń.
   
© Kancelaria Radcy Prawnego Ewa Jagodzińska-Antczak