Kancelaria Radcy Prawnego Ewa Jagodzińska-Antczak we Wrocławiu

x

Dzieci

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazują, że dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Co do zasady władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Każde z rodziców jest w takiej sytuacji obowiązane i uprawnione do wykonywania władzy rodzicielskiej, a o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. W braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Są sytuacje, gdy istnieje potrzeba wydania przez sąd rozstrzygnięcia w zakresie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. Konieczność taka zachodzi m.in. przy orzeczeniu przez sąd rozwodu, czy separacji, ale nie tylko. Jeżeli rodzice dziecka żyją w rozłączeniu (np. rozstali się i nie mieszkają już razem) może zaistnieć potrzeba określenia przez sąd opiekuńczy sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem (rodzice mogą być tak skonfliktowani, że nie są w stanie współdziałać w sprawach dotyczących dziecka). Sąd może wtedy powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem jednemu z rodziców przy jednoczesnym ograniczeniu władzy rodzicielskiej drugiego rodzica do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka (np. do współdecydowania o wyborze kierunku kształcenia dziecka, poważnych zabiegach medycznych, wyjeździe dziecka za granicę).

Sąd może ograniczyć władzę rodzicielską obojga rodziców rodziców bądź jednego z nich także poprzez wydanie odpowiednich zarządzeń wtedy, gdy dobro dziecka jest zagrożone. W grę wchodzi tu m.in. zobowiązanie rodziców do określonego postępowania (np. do regularnego posyłania dziecka do szkoły, zajęcia się leczeniem dziecka), czy dalej idące poddanie wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego oraz umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej.

Z kolei zawieszenie władzy rodzicielskiej sąd może orzec w razie przemijającej przeszkody w jej wykonywaniu (zawieszenie będzie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie). Przeszkodą taką jest np. akt skierowania jednego z rodziców do wykonania kary pozbawienia wolności, czy długi wyjazd zagraniczny rodzica, powodujący zerwanie bądź poważne ograniczenie kontaktów z drugim z rodziców oraz z dziećmi.

Sąd opiekuńczy pozbawia rodziców bądź jedno z nich władzy rodzicielskiej m.in. wtedy, gdy władza ta nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić. Trzeba pamiętać, że pozbawienie władzy rodzicielskiej nie zwalnia rodzica z obowiązku łożenia na utrzymanie dziecka, jak również prawa i obowiązku utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie. Jeżeli rodzice nie są w stanie osiągnąć w tym zakresie porozumienia wówczas o kontaktach z dzieckiem tego rodzica, z którym ono nie mieszka rozstrzyga sąd opiekuńczy. Sąd wskazuje wówczas gdzie, w jakie dni i w jakich godzinach odbywać się będą spotkania tego rodzica z dzieckiem. Sąd może objąć rozstrzygnięciem nie tylko kontakty odbywające się w dni powszednie, czy weekendy, ale także wyjazdy wakacyjne, spotkania w święta itp. W razie potrzeby rozstrzygnięcie sądu w sprawie kontaktów może oczywiście ulec zmianie.

Pomimo tego, że zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym rodzice sprawują zarząd majątkiem należącym do ich dziecka to jednak na dokonanie pewnych czynności muszą uzyskać zgodę sądu opiekuńczego. Chodzi o czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, do których należy m.in. odrzucenie spadku w imieniu dziecka.