Kancelaria Radcy Prawnego Ewa Jagodzińska-Antczak we Wrocławiu

x

Rozwód

Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Zupełny rozkład pożycia oznacza ustanie między małżonkami więzi fizycznej, duchowej oraz gospodarczej, natomiast rozkład jest trwały, jeśli rozsądnie oceniając można przyjąć, że małżonkowie nie powrócą do wspólnego pożycia. Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, chyba że oboje małżonkowie zgodnie zażądają zaniechania orzekania o winie. Trzeba jednak pamiętać, że mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, czyli obowiązującymi w społeczeństwie zasadami moralnymi. Ponadto rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (normami moralnymi).

Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia niemający jeszcze cech trwałości, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację. Podobnie jak w przypadku rozwodu, mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli wskutek niej miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, np. małżonkowie nie dziedziczą już z ustawy po sobie, jednakże małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć nowego małżeństwa. Na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji. Z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

Małżeństwo może być unieważnione m.in. jeżeli oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński zostało złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli albo pod wpływem błędu co do tożsamości drugiej strony albo pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, jeżeli z okoliczności wynika, że składający oświadczenie mógł się obawiać, że jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste. Unieważnienia małżeństwa można żądać także z powodu braku przepisanego wieku małżonków, jak również m.in. z powodu: ubezwłasnowolnienia, choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków, bigamii, pokrewieństwa, powinowactwa i stosunku przysposobienia między małżonkami. Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie.

Z powództwem o ustalenie nieistnienia małżeństwa można wystąpić, jeśli został sporządzony akt małżeństwa, choć przesłanki zawarcia małżeństwa nie zostały spełnione. Jeśli chodzi o przesłanki zawarcia małżeństwa to małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński albo gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Małżonkowie mogą zawrzeć u notariusza umowę wprowadzającą w ich małżeństwie inny ustrój majątkowy. Ponadto z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Takim ważnym powodem jest m.in. separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca małżonkom współdziałanie w zarządzie ich majątkiem wspólnym. Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.